Minóg rzeczny (Lamperta fluviatilis), to nietypowe zwierzę zaliczane do ryb. Wyglądem może przypominać węgorza (wężowaty kształt ciała), ale o zupełnie odwrotnym trybie życia. Węgorze żyją w wodach słodkich a rozmnażają się w morzu, zaś minogi rzeczne dorosłe życie spędzają w morzu, a jak sama nazwa wskazuje aktu rozrodu dokonują w rzekach. Życie minoga można podzielić na dwa etapy – pożytecznego filtratora- stadium larwalne i pasożyta – dorosły osobnik. Warto przyjrzeć się 
z bliska tym etapom. 

Larwa minoga zwana ślepicą, różni się od minoga dorosłego – jest ślepa, bo ma bardzo słabo rozwinięte oczy, przykryte nieprzeźroczystą skórą i ma podzielone na segmenty ciało. W tym stadium rozwojowym larwy zagrzebują się w osadach dennych ustawione pod prąd rzeki, filtrują plankton i martwą materię organiczną, tym samym przyczyniając się do oczyszczania cieków.

Dorosłe osobniki mają prawdziwe oczy, wężowate ciało do 50 cm długości i charakterystyczny dla minogów otwór gębowy w kształcie lejka, zaopatrzony w dwa zęby rogowe górne i siedem dolnych, którymi przysysa się do ciała ryby i niczym wampir wypija z niej krew i płyny, zdrapując także tkankę mięśniową. Te bezżuchwowce w swojej jamie gębowej mają również gruczoły, których wydzielina uniemożliwia krzepnięcie krwi. Skoro mowa o nietypowym zwierzęciu, to rozmnażanie, też musi być nietypowe? W rzeczy samej, rozród też jest zadziwiający – dorosłe minogi w drodze z mórz do rzek, przechodzą duża metamorfozę (ich ciała ulegają przemianom), a podczas tarła samce przyczepiwszy się do samicy, owijają jej ciało jakby zakładały pętle, po czym wyciskają z niej ikrę jednocześnie ją zapładniając. Mało w tym romantyzmu, ale na pewno jest to metoda skuteczna. Mówiąc o minogu nie można zapomnieć, że są bardzo atrakcyjne pod względem kulinarnym.

Prawdopodobnie z powodu przejedzenia minogami zmarli: król Anglii Henryk I i Amalryk król Jerozolimy. Minogi są nazywane wampirami morskimi i w pełni na to zasługują. Mimo to są objęte ochroną częściową. Zwierzęta przedstawione na zdjęciach wyłowiono i po krótkiej sesji zdjęciowej uwolniono do wody.

Foto i tekst Wojciech Buczek

Jowisz i Saturn to dwie największe planety Układu Słonecznego. W związku z tym, że coraz szybciej zachodzi Słońce można bez większych problemów gołym okiem prowadzić obserwację nieba już o godzinie 17 czy 18. Czy wiesz ja odnaleźć te dwie planety? Podpowiemy Tobie!

WSKAZÓWKI:
– spójrz na niebo w kierunku południowym, 
– praktycznie w samym centrum tej części nieba, niewysoko nad horyzontem pojawią się dwa bardzo jasne punkty. To właśnie Saturn i Jowisz

CIEKAWOSTKI O PLANETACH:
– zaliczane do Układu Słonecznego, który wędruje w galaktyce zwanej Drogą Mleczną
– dwie z największych planet Układu Słonecznego  
– obie planety to gazowe giganty, zaliczane do planet zewnętrznych Układu Słonecznego

TO CO WYJĄTKOWE W JOWISZU: 
– największy pośród ośmiu planet Układu Słonecznego, piąty w kolejności od Słońca,
– posiada najwięcej księżyców – największe z nich to Io, Kalisto, Ganimedes, Europa, które można obserwować przez lornetkę,
– Jowisza przysłaniają chmury, które układają się w pasy, co przypomina kawę latte,
– na powierzchni Jowisza trwa największy huragan, który jest wielką czerwoną plamą; mówi się, że jest on wielkości dwóch Ziem.

TO CO WYJĄTKOWE W SATURNIE: 
– druga co do wielkości planeta Układu Słonecznego, szósta w kolejności od Słońca,
– posiada układ pierścieni skąd nazwa Władca Pierścieni,
– posiada wyjątkowy księżyc Tytan, który posiada atmosferę,
– posiada dużą liczbę księżyców – ponad 60.

Foto i tekst Gracjana Kalicka

Liście drzew i krzewów zanim opadną to czarują swymi kolorami. Niezwykle efektownie przebarwia się sumak octowiec, gatunek pochodzący z Ameryki Północnej, o bardzo kwaśnych owocach (stąd w nazwie octowiec a w języku niemieckim Essigbaum – „drzewo octowe”). Owoce sumaka namoczone w wodzie dają przyjemny w smaku, kwaskowaty napój, zwany „Indian lemonade”. Podobnie przebarwia się na różne odcienie czerwieni winobluszcz trójklapowy, pokrywający ściany budynków. Z kolei złotym kolorem liści urzeka miłorząb dwuklapowy, relikt przeszłości, „żywa skamielina’ według Darwina, jedyne drzewo z okresu trzeciorzędu, pamiętające jeszcze dinozaury. Ciekawe są jego żółtozielone owoce, pestkowce z mięsistą osnówką, wydzielającą nieprzyjemny zapach aldehydu masłowego, ale z jadalnymi po uprażeniu nasionami, które stanowiły swego czasu przysmak w Chinach.

Foto i tekst dr Tadeusz Leśnik

Profesor Atomówka, czyli instruktorka TOEE Ewelina Marczewska, wraz z profesorem Rendim, czyli przesympatycznym psiakiem, będą co dwa tygodnie wprowadzać nas w świat chemii. To okazja by młodzi zdobyli nową wiedzą, a straci ją sobie przypomnieli. Pierwszy prezentowany na Facebooku TOEE filmik z ich udziałem dotyczy atomów i kwarków.

Kolejne spotkanie z Atomówką i Rendim już za dwa tygodnie! Zapowiadają, że będzie wesoło i… wybuchowo! Zapraszamy do obejrzenia krótkiego filmu.

Foto i video Ewelina Marczewska

Stornia czyli Platichthys flesus należy do rodziny flądrowatych podobnie jak gładzica, nagład, skarp (zwany też turbotem) i zimnica. Jest nazywana potocznie flądrą. Jest to ryba morska, a jej środowisko życia związane jest z dnem, stąd charakterystyczna budowa. Występuje w strefie litoralnej (przybrzeżnej), stąd można ją poławiać wędką z brzegu.

Ciało ma dostosowane do dennego trybu życia – silnie spłaszczone bocznie, nawet płetwy nie przeszkadzają w ścisłym przywieraniu do dna. Oczy znajdują się po jednej stronie głowy, najczęściej po prawej. Po stronie ocznej storna jest żółto-brązowa, po bezocznej – biaława.

Choć jest gatunkiem typowo morskim, czasem wpływa do rzek. Stąd nie dziwi jej obecność w Zalewie Szczecińskim. W szczególności wiosną i jesienią jest często odławiana przez tutejszych rybaków.

Mimo że flądra kojarzy się z obraźliwym określeniem, to wbrew pozorom jest to atrakcyjna kulinarnie ryba, szczególnie w postaci wędzonej. Jednym z dobrych przepisów jest przepis na flądrę majową (po niemiecku). Należy po sprawieniu i sfiletowaniu usmażyć rybę w tłuszczu z wędzonego boczku, obsmażonego uprzednio w maśle i podać ze skwarkami. Połączenie ryb i wędzonki jest charakterystyczne dla Hamburga.

Fotografie i tekst Wojciech Buczek