Żonkil to inna nazwa żółtych narcyzów (Narcissus jonquilla ), które jako jedne z pierwszych zwiastują wiosnę w ogrodach. Nazwa tych kwiatów pochodzi z języka francuskiego „jonquille” od jasnożółtych kwiatów. Przypisuje się im znaczenie odrodzenia i zmiany. Hasło „kwiecień plecień” sprawdza się w tych pierwszych dniach miesiąca wyjątkowo, bo mamy przeplatankę zimy i lata, jednakże dziś przedstawimy wiosenny eksperyment właśnie z tymi kwiatami. 

Sprawimy, aby kwiaty zmieniły kolor. Do doświadczenia użyliśmy żółtych narcyzów, menzurek z wodą i barwników. Polecamy intensywne barwniki spożywcze i te do jajek, odradzamy wodę zabarwioną bibułą lub z farbami. Dają zdecydowanie słabszy efekt. 

Pierwszy test nastąpił po 14 godzinach. Kwiaty nabrały intensywnej barwy. Najmniej widoczny efekt dawał barwnik żółty a najbardziej efektowny był kwiat w barwniku niebieskim. Obok menzurek, w szalce zostawiliśmy żonkile z tej samej wiązanki w wodzie. Były bardziej świeże i ładne, niż zabarwione kwiaty. Po 24 godzinach zabarwione kwiaty wyglądały na lekko zwiędle, w porównaniu z kwiatami w wodzie, a kolory okwiatu nabrały intensywniejszych barw. 

Barwienie kwiatów pozwala na stworzenie różnokolorowych roślin, jest też doskonałym początkiem rozmyślań na temat zdrowego odżywiania. Jak działają dodatki do żywności i dlaczego są dla nas szkodliwe? Czy sztuczne składniki znajdujące się w uwielbianych przez nas produktach na pewno są bezpieczne? Oprócz samej zabawy z barwieniem eksperyment posłużył, jako ciekawa lekcja. Gdy nadarzy się okazja, porozmawiamy o tym na wspólnych warsztatach w TOEE.

Tekst i zdjęcia: Agnieszka Plucińska

Kormoran zwyczajny (Phalacrocorax carbo) to gatunek ptaka wodnego, który ostatnio zyskał złą sławę szczególnie u hodowców ryb i rybaków, a to za sprawą jego niezwykłego apetytu na ryby. Otóż ptaki te każdego dnia zjadają nawet 800 g rybiego mięsa, a w czasie karmienia młodych jeszcze więcej. Przewyższa to nawet apetyt orła rybołowa.

Ciekawy jest sposób połowu ryb praktykowany przez kormorany. W wodach przeźroczystych ptaki za zdobyczą nurkują na duże głębokości, zaś w wodach mętnych, współpracując w stadach, część ptaków nurkując płoszy ryby ze strefy przydennej ku powierzchn dając możliwość żeru pozostałym członkom stada. Niekiedy duże stada kormoranów naganiają drobnicę (lecąc nad wodą i uderzając o toń łapami) z wód głębszych na płyciznę.

Kormoran to czarny charakter wśród ptaków wodnych. Kolejnym powodem jest to, że gniazdując w dużych koloniach na drzewach, zwierzęta te doprowadzają do ich usychania. Dzieje się tak za sprawą żrących odchodów, które niszczą gałęzie, przenikając glebę i korzenie.

Aby poznać wiek kormorana musimy zajrzeć mu w oczy, ponieważ młode mają brązowe źrenice a dorosłe szmaragdowo-zielone oczy. Te czarne jak węgiel ptaki wielkości gęsi, kiedyś nieliczne nad wodami Zalewu Szczecińskiego, dziś na skutek wieloletniej ochrony prawnej dają się obserwować w stadach liczących kilkaset osobników. Często odpoczywają z charakterystycznie rozłożonymi skrzydłami, gdyż ptaki te suszą pióra chłonące wodę, co je wyróżnia od innych ptaków nurkujących. 

Tekst i zdjęcia: Wojciech Buczek

Do wykonania doświadczenia będziesz potrzebować:

– kolorową książkę, bądź czasopismo, 

– kubek z wodą, łyżeczka,

– przeźroczysty talerzyk. 

A teraz doświadczenie:

Rozłóż książkę na stole i ustaw na niej talerzyk.  Teraz weź kroplę wody na łyżeczkę a następnie przenieś wodę na talerzyk. 

Co zaobserwowałeś/aś? Spróbuj wykonać to doświadczenie z różnymi książkami oraz z różną wielkością liter? 

Wyjaśnienie:

Napisy na książce są odkształcane w kropli wody. Im bardziej wypukła kropla tym większa jest litera. 

Inaczej byłoby gdyby kropla wody była wklęsła, wtedy litery zostałyby pomniejszone. 

Udanych odkryć!

Tekst i rysunki: Gracjana Kalicka

Na terenie TOEE w Zalesiu można teraz podziwiać białe dywany, tworzone przez drobne kwiatki wiosnówki pospolitej (Erophila verna), rośliny krótkotrwałej. Pojawia się. kiedy pierwsze wiosenne słońce ogrzeje wierzchnią warstwę gleby. Szybko tworzy małą rozetkę liści, zakwita, wydaje nasiona i znika, zanim zagłuszą ją później rozwijające się rośliny.

Po leszczynie (która zwiastuje wiosnę) kwitnie teraz dereń jadalny (Cornus mas), krzew zwracający uwagę ze względu na żółte, drobne kwiaty, pojawiające się przed rozwojem liści. Podobnie jest u grujecznika japońskiego (Cercidiphyllum japonicum), drzewa, którego bezlistne gałęzie okrywają się czerwonymi kwiatami.

Drzewa iglaste kojarzą się nam z szyszkami, ale modrzew europejski (Larix decidua) jest najbardziej czarujący, kiedy kwitnie wraz z rozwojem igieł. To nasz jedyny gatunek iglasty bez igieł w zimie. Kwiatostany męskie są siarkowożółte, skierowane do dołu a powabne, różowe kwiatostany żeńskie są podniesione ku górze.

Tekst i zdjęcia: dr Tadeusz Leśnik

Dzisiejszym bohaterem jest 30% roztwór nadtlenku wodoru, nazywany też perhydrolem. Pomimo podobieństwa nazwy i wzoru sumarycznego do wody, nadtlenek wodoru jest substancją o innych właściwościach. Posiada on inną strukturę niż woda, wiązanie tlen-tlen wprowadza duże zmiany w cząsteczce. Jej podstawową cechą jest to, iż nie jest płaska. Zwykle połączenia tlenu z tlenem są nietrwałe, oznacza to, że nadtlenek wodoru jest substancją niestabilną, która szuka powodu by pozbyć się niepotrzebnego atomu. Klasyfikowana jest jako substancja szkodliwa, o silnym działaniu utleniającym i potencjalnie wywołującym korozję.

Nadtlenek wodoru ulega rozkładowi na wodę i tlen, w naturalnych warunkach bardzo powoli. Dodając jodek potasu, czyli katalizator, przyspieszamy tę reakcję, towarzyszy temu duże wydzielenie tlenu, który zostaje „uwięziony” w pianie. „Dym” widoczny na filmie, który można zobaczyć na Facebooku TOEE, to po prostu para wodna.

https://www.facebook.com/zalesietoee/videos/286369412873192

W domu możecie wykonać to doświadczenie w bezpieczniejszej wersji, jednak pamiętajcie o rękawiczkach! Potrzebny Wam będzie 6% roztwór nadtlenku wodoru (używany w fryzjerstwie), do którego dodajecie barwnik oraz płyn do naczyń i wszystko dokładnie mieszacie. Na koniec dodajemy rozczyn z suchych drożdży i gotowe! Uwaga – może powstać tyle piany, że spokojnie zęby mógłby umyć taką pastą nawet słoń!

Tekst, zdjęcia i wideo: Ewelina Marczewska