Dzik (Sus scrofa) to obecnie najpowszechniej występujące zwierzę parzystnokopytne na świecie. Występuje w Europie, Azji, południowej Afryce, a od 1889 roku również w Ameryce Północnej, za sprawą amerykańskiego milionera, który kupił kilka osobników w hamburskim zoo i wypuścił je. W taki właśnie sposób zwierzęta te skolonizowały nowy kontynent. Dziś zamieszkują południe i południowywschód USA.

Jakże powszechny jest to ssak? Każdy z nas wie, gdyż coraz częściej jest spotykany nie tylko w lesie, ale co gorsze w miastach. Niestety, dziki często zbliżają się do ludzkich domostw w poszukiwaniu pożywienia, co rodzi wiele problemów zarówno dla ludzi, jak i dzików. Na obecny stan rzeczy ma wpływ kilka czynników. Po pierwsze, populacja dzików w naszym kraju znacząco się zwiększyła, w porównaniu do okresu powojennego, na skutek wyniszczenia przez człowieka dużych drapieżników takich, jak wilk, niedzwiedź czy ryś. Drugim czynnikiem są łagodne zimy, które dają szansę na przeżycie większej liczbie pierwszorocznych warchlaków. Wpływ na obecną sytuację ma też rozbudowa miast i wsi, a tym samym zajmowanie terenów, które kiedyś zamieszkiwały dziki.

O spotkanie z dzikiem nawet w środku dnia nie trudno. Tak też było w przypadku młodego dzika, którego przyłapano na gorącym uczynku, gdy wyjadał owoce jemioły, stanowiącej ozdobę jednej z nowowarpieńskiej posesji.

Tekst Wojciech Buczek

Zdjęcia Adam Kotuła

Zbliżamy się do dnia rozpoczęcia astronomicznej wiosny, która nadejdzie 20 marca o godz. 11:37. W ubiegłym roku omawialiśmy gwiazdozbiory półkuli północnej należących do nieba wiosennego. Mówiliśmy jednak tylko o głównych konstelacjach, a wciąż przed nami nieodkryte pozostały te słabiej widoczne i te, które zaliczamy do gwiazdozbiorów małoznaczących. 

Zaczniemy od największego gwiazdozbioru – Hydry. Poszukiwania zaczynamy 17 marca około godziny 21:30

WSKAZÓWKI:

– spójrz na niebo w kierunku południowym, 

– odszukaj Oriona, Dużego Psa, Małego Psa, 

– Spójrz na mapę poniżej 

Hydra jest największym gwiazdozbiorem jak chodzi o powierzchnię, którą zajmuje na niebie. Jednak nie zawsze tak było. Kiedyś największy gwiazdozbiór znajdował się na półkuli południowej i nazywał się Okręt Argonautów. Został on jednak podzielony na trzy mniejsze konstelacje – Carina – kil statku – omawialiśmy ten gwiazdozbiór dwa tygodnie temu. Pozostałe konstelacje to Puppis – rufa statku oraz Vela – żagiel. Po podziale Okrętu Argonautów największy gwiazdozbiór to właśnie Hydra. 

Spośród wszystkich 88 gwiazdozbiorów całego nieba, Hydra rozciąga się na ponad 1/4 drogi dookoła nieba. Na południe od Raka znajduje się głowa Hydry, a ogon mieści się między Wagą i Centaurem, na południowej półkuli. Mimo iż jest to duży gwiazdozbiór wcale nie łatwo jest go odnaleźć, gdyż gwiazdy które go tworzą są słabe. 

Pomimo iż jest to największy gwiazdozbiór, Hydra nie ma wielu ciekawych obiektów. To co przykuwa uwagę – to gwiazdy tworzące głowę Hydry. Patrząc na Hydrę nieuzbrojonym okiem dostrzec można około 130 gwiazd. 

CIEKAWE GWIAZDY

– Alfa Hydrae (α Hya) – Alphard jest to najjaśniejsza gwiazda tej konstelacji. Alphard oznacza „samotna”, leży ona w pustym obszarze nieba. To pomarańczowy olbrzym, który znajduje się w odległości około 177 lat świetlnych.

– kolejne ciekawe gwiazdy to wizualny układ podwójny ε Hya –Ashlesha. Gwiazdy te oddalone sa od siebie tylko trzy sekundy kątowe, zatem rozdzielenie ich za pomocą teleskopu nie jest łatwe.

Na zakończenie przypomnijmy jeszcze konstelacje nieba wiosennego, które poznaliśmy w zeszłym roku. Są to

– Wolarz – z pięknie świecącym na czerwono Arkturem, 

– Korona Północna znajdująca się z lewej strony Wolarza, 

– Psy Gończe znajdujące się z prawej strony Wolarza, 

– oraz dwie konstelacje zodiakalne Panna i Lew. 

Tekst i zdjęcia Gracjana Kalicka

Na obszarze Nadleśnictwa Trzebież przeważają siedliska borowe (BMśw – bor mieszany świeży i Bśw – bór świeży) z glebami wytworzonymi z polodowcowych utworów piaszczystych, mało zasobnych w składniki odżywcze. Są to przeważnie gleby bielicoziemne (rdzawe, bielicowe i bielice), stąd tak duża dominacja drzewostanów z sosną (gatunkiem mało wymagającym), jako gatunkiem panującym.

Wędrując po Puszczy Wkrzańskiej podziwiamy świat roślin, grzybów i zwierząt, od wierzchołków drzew po runo leśne, ale trudno jest nam zajrzeć w głąb gleby i poznać jej tajemnice. Czasami wichura sprawi, że drzewo wywróci się z całą bryłą korzeniową i odsłoni się przekrój gleby z jej poziomami ale zwykle kopie się odkrywkę glebową, by określić jej cechy, poziomy diagnostyczne i zachodzące w niej procesy np. bielicowania (wymywania związków żelaza i próchnicy w głąb profilu). Taki profil gleby można przenieść na płótno (tak wykonane profile gleb występujących na terenie Nadleśnictwa Trzebież, można zobaczyć w sali ekosystemów w TOEE w Zalesiu) lub do tuby szklanej (na zdjęciu). Najszybciej jednak i przy najmniejszym nakładzie pracy, a i przy najmniejszej ingerencji w środowisko glebowe, można zajrzeć do gleby, wykorzystując laskę glebową (próbnik gleby).

Nadleśnictwo Trzebież może się pochwalić rarytasem gleboznawczym, w postaci gleby ochrowej, bardzo fotogenicznej. Charakteryzuje się ona poziomem akumulacji żelaza o dużej miąższości (do 50 cm). Poniżej tego poziomu występuje skała macierzysta (żółty piasek polodowcowy). Gleby ochrowe są to gleby reliktowe, bardzo rzadko spotykane (w Polsce tylko kilka powierzchni), tworzące niewielkie zasięgi w obniżeniach terenu, wśród gleb kwaśnych. Powstających pod wpływem podsiąkających wód gruntowych nasyconych związkami żelaza, manganu i glinu oraz kwasów próchnicznych.

Tekst i zdjęcia dr Tadeusz Leśnik

Lodówka to chyba najpopularniejsze miejsce w każdym domu, na którym znajdują się magnesy. Ale tak naprawdę, magnesów, czyli przedmiotów, które posiadają właściwości magnetyczne używamy na co dzień: w silnikach elektrycznych, dynamach rowerowych, a nawet w zatrzaskach lub mocowaniach. Przyciąganie przedmiotów zachodzi dzięki oddziaływaniom nazywanym magnetycznymi. Magnes przyciąga przedmioty wykonane z żelaza, niektóre stopy wykonany z ich domieszkami oraz inne magnesy.

Na filmie, który jest na Facebooku TOEE możecie zobaczyć, jak magnesy neodymowe przyciągają slime’a z dodatkiem tlenku żelaza. Co warte podkreślenia można wyróżnić materiały silnie oddziałujące z magnesami i oddziałujące niewiele lub wcale. W domu każdy może zrobić proste doświadczenie i sprawdzić jakie przedmioty będą przyciągały Wasze magnesy.

https://www.facebook.com/zalesietoee/videos/194448329122435

Końce magnesów nazywamy biegunami. Każdy magnes posiada dwa bieguny: północny i południowy, czasem bywają oznaczone dwoma kolorami (najczęściej jest to niebieski i czerwony). Jednakowe bieguny odpychają się, zaś różne przyciągają.

Magnesy na lodówkę są znacznie słabsze niż użyte przez nas w doświadczeniu magnesy neodymowe, magnesy neodymowe po połączeniu bardzo trudno jest rozdzielić. Przestrzeń wokół magnesu, w której zachodzą oddziaływania magnetyczne, które nazywamy polem magnetycznym. O polu magnetycznym opowiemy Wam więcej w kolejnym odcinku! 

Tekst, wideo i zdjęcia: Ewelina Marczewska