Archiwum kategorii: Bez kategorii

DZIEŃ SŁOŃCA – SŁOŃCE OTWIERA KWIATY

Tadeusz Leśnik wśród zawilców w Arboretum w Karnieszewicach (autor zdjęcia: Krzysztof Jankowski)

Kwitnące obecnie w lasach dywanowo zawilce gajowe czy ziarnopłony wiosenne otwierają swe kwiaty tylko wtedy, kiedy świeci słońce, w oczekiwaniu na owady zapylające. Otwieranie kwiatów w dni pochmurne byłoby bezproduktywne, bo wtedy nikt by ich nie odwiedził.

Zawilce w pełnym słońcu z otwartymi kwiatami
Zawilce z zamkniętymi kwiatami,

Ruch słońca po niebie otwiera kolejno kielichy kwiatów poszczególnych roślin, więc można stworzyć w ogrodzie naturalny zegar kwiatowy, dobierając odpowiednie gatunki. Można wzorować się na zegarach kwiatowych zestawionych przez Linneusza, chociażby na Wyspie Kwiatów Mainau, w Badenii – Wirtembergii.

Zamknięte kwiaty ziarnopłonu a otwarte już kwiaty fiołka wonnego,
Otwarty kwiat ziarnopłonu

Na noc kwiaty się zamykają, co chroni je przed przymrozkami a te mogły by zniszczyć słupki i zniweczyć nadzieję na wydanie nasion.

Pąki kwiatowe i rozwinięte kwiaty śliwy

Tekst i zdjęcia dr Tadeusz Leśnik

DZIEŃ SŁOŃCA – CO TO JEST ULTRAFIOLET?

Już wkrótce Dzień Słońca, który w tym roku przypada 3 maja. Z tej okazji zaczynamy cykl tekstów dotyczących najbliższej nam gwieździe, bez której niemożliwe jest życie na Ziemi. Dziś odpowiemy sobie na pytanie: dlaczego światło UV nazywa się ultrafioletowe? Nazwa pochodzi z łaciny: ultra znaczy ponad, poza, a fiolet – oznacza barwę o najmniejszej długości fali w świetle widzialnym. Światło UV jest niewidzialne dla człowieka i wyróżniamy 3 jego typy: UV-A, UV-B, UV-C.

Promieniowanie UV-A długość fali: 315–380 nm – tych promieni dociera do nas najwięcej; przez cały rok, nawet gdy niebo jest zachmurzone. Nie wywołuje bolesności skóry, ale wnika w nią głęboko. Odpowiedzialne jest m.in. za tworzenie się wolnych rodników. Jednocześnie jednak to promieniowanie może uszkadzać nasze komórki, czego skutki mogą być odczuwalne nawet po wielu latach i finalnie prowadzić do powstawania nowotworów. UV-A uszkadza również włókna kolagenowe. Stosowane jest m.in. w lampach utwardzających do lakierów do paznokci oraz na solarium. 

Promieniowanie UV-B- długość fali: 280–315 nm stanowi ok. 5% promieniowania jakie dociera do Ziemi. Promienie te zatrzymywane są przez szkło, powodują jednak oparzenia słoneczne. To właśnie to promieniowanie odpowiada za brązowienie skóry. 

Promieniowanie UV-C długość fali: 100–280 nm jest dla nas najbardziej szkodliwe, na szczęście pochłaniane jest praktycznie całkowicie przez atmosferę ziemską. Promieniowanie UV-C aktualnie znalazło szerokie zastosowanie w dezynfekcji. Lampy ze światłem UV-C skutecznie usuwają wirusy, bakterie i zarodniki. Według najnowszych badań ich działanie jest niezwykle skuteczne. 

Ultrafiolet powoduje także fluorescencję wielu substancji chemicznych. 

Jeśli jesteście ciekawi na czym polega fluorescencja zapraszamy do naszego ośrodka już wkrótce na zajęcia! 

Tekst i zdjęcia: Ewelina Marczewska

ZJAWISKA WOKÓŁ NAS: DESZCZOWE CIEKAWOSTKI

„Kwiecień plecień, coś przeplata, trochę zimy, trochę lata”.
Woda podróżuje przez pół świata w formie pary, przemierza najwyższe góry pod postacią kryształków lodu, aby finalnie runąć na ziemię, jako deszcz.

Czy obserwując opady, zastanawialiście się kiedyś, jak duża jest kropla deszczu? Przypuszcza się, że jej miara mieści się w przedziale od 0.5 mm do 4 mm. W trakcie około 25-minutowej podróży wiatr rzuca nią do góry, w dół i na boki. Tuż nad powierzchnią ziemi osiąga przeciętnie dwa milimetry średnicy. Powstaje, jako okrągła kula, następnie rośnie, aż w końcu dzieli się na dwie łeskowate krople spadające na powierzchnię ziemi.

Małe krople chmurowe powstają poprzez kondensację pary wodnej zawartej
w atmosferze. Większe przez proces koagulacji (zderzania się i zlewania kropli chmurowych). Procesami powstawania opadów zajmuje się dział meteorologii, zwany mikrofizyką chmur.

Jak dużo deszczu pada w ciągu minuty? Rekord wynosi 38 mm. Został odnotowany na Gwadelupie w 1970 roku. Największe opady podczas jednej godziny wynosiły 305 mm i odnotowano je w 1947 roku w Stanach Zjednoczonych.

Jeśli jesteście zainteresowani warunkami pogody w Polsce i w Europie, informacje znajdziecie na stronie internetowej https://radarburz.pl/radar-opadow/, która prowadzi Radar Pogodowy.

Tekst i zdjęcia: Agnieszka Plucińska

KOMPOSTOWANIE – EKOLOGICZNE COŚ Z NICZEGO

Kompostowanie to szansa aby pozbyć się niekiedy kłopotliwych odpadów z kuchni (resztki jedzenia, obierki) czy z przydomowej działki lub ogrodu (skoszona trawa, liście ).

Kompostowanie odpadów zielonych i bioodpadów to nic nowego, ten sposób przetwarzania odpadów organicznych był stosowany od wieków przez naszych dziadków i pradziadków. Dziś praktyka nieco zapomniana, mimo, że przynosi wiele korzyści, w tym też materialnych. Otóż zakładając przydomowy kompostownik nie tylko pozbędziemy się odpadów organicznych, ale zyskamy bogatą w składniki mineralne ziemię ogrodniczą, do wykorzystania podczas sadzenia roślin doniczkowych, czy sadzonych bezpośrednio do ziemi.

Proces kompostowania odbywa się przy udziale mikroorganizmów (bakterie i grzyby), częstymi gośćmi w kompostownikach są również dżdżownice, które wspomagają procesy próchnicotwórcze. Obecność pierścienic w glebie sprzyja jej spulchnianiu, a co za tym idzie poprawie warunków glebowych dla roślin. Oczywiście nie można zapomnieć o amatorach wędkarstwa, którzy tęż czerpią z tego korzyści. Dzięki współpracy tychże organizmów obecnych w kompostownikach obieg materii w środowisku zatacza koło, a człowiek czerpie z tego tytułu korzyści.

Pamiętajmy, że nie wszystkie odpady możemy kompostować, ze względu na zawartość szkodliwych substancji, które trafiły by do obiegu materii. W takim przypadku z pomocą przyjdzie nam system selektywnej zbiórki odpadów. 

Tekst i zdjęcia: Wojciech Buczek

EKOLOGIA NA NIEBIE CZYLI O ZANIECZYSZCZENIU ŚWIATŁEM

Zanieczyszczenie światłem to problem, który dotyka całej naszej planety. Nadmiar światła nocą nie jest jedynie problemem dotyczącym nocnych obserwacji nieba. Dotyka również świat roślin i zwierząt, a także człowieka. Rozświetlenie nieba to złe zagospodarowanie energii elektrycznej, co jest konsekwencją zbędnej emisji gazów cieplarnianych.

Co warte podkreślenia, w TOEE niezależnie od pory dnia gwiazdy zawsze dobrze widać.

Co jest powodem zanieczyszczenia nieba? Oto kilka przykładów.

  1. oświetlenie uliczne, 
  2. oświetlenie reklamowe
  3. oświetlenie obiektów architektonicznych 
  4. oświetlenie stadionów sportowych. 

Podział zanieczyszczeń świetlnych:

  1. światło rozproszone w atmosferze, 
  2. zbędne oświetlenie w miejscach w których nie jest ono potrzebne, 
  3. oświetlenie poza miejscami do tego przeznaczonymi, 
  4. źle dobrane osłony źródła światła o dużej luminacji.

Tekst i zdjęcia: Gracjana Kalicka